Zamawiasz konstrukcję stalową i potrzebujesz potwierdzenia, jaki materiał trafi do produkcji? Atest materiałowy 3.1 zawiera informacje o określonym wyrobie i wynikach jego badań. Aby wykorzystać go przy odbiorze, trzeba jeszcze powiązać dokument z rzeczywiście użytym materiałem. Poniżej znajdziesz sposób sprawdzenia danych, przykład takiego powiązania i listę pytań do wykonawcy.
Co zawiera atest materiałowy 3.1?
Dokument 3.1 jest rodzajem świadectwa odbioru opisanego w normie EN 10204. W praktyce spotkasz też nazwę „atest hutniczy”. Dokument odnosi się do wyrobu dostarczonego przez producenta materiału i przedstawia wyniki odpowiednich kontroli. Raport przygotowany dla Wspólnego Centrum Badawczego Komisji Europejskiej opisuje świadectwo 3.1 jako dokument zatwierdzany przez upoważnionego przedstawiciela producenta niezależnego od działu produkcji. Raport ma charakter opracowania technicznego, a zakres konkretnego świadectwa należy ocenić według zamówienia i właściwych norm.
Na dokumencie możesz znaleźć między innymi oznaczenie wyrobu i gatunku, numer wytopu, wyniki analizy składu chemicznego oraz właściwości mechanicznych. To, jakie wyniki są istotne, zależy od materiału, normy wyrobu i wymagań zamówienia. Porównuj dane z dokumentacją, która rzeczywiście dotyczy zamawianej części.
Sama nazwa gatunku na kopii atestu nie rozstrzyga, czy właśnie ten materiał trafił do Twojej konstrukcji. Potrzebne jest jeszcze powiązanie z dostawą i poszczególnymi elementami. Warto uzgodnić je przed cięciem materiału, gdy oznaczenia na pełnych arkuszach lub profilach są nadal czytelne.
Jak sprawdzić, czy dokument pasuje do zamówienia?
Zacznij od wymagań na rysunku i w zamówieniu. Oprócz nazwy gatunku zwróć uwagę na formę wyrobu, wymiar i pozostałe wymagane cechy. Następnie sprawdź, czy przedstawiony dokument dotyczy dostarczonego materiału.
- Producent i dokument: sprawdź, kto wystawił świadectwo, jaki ma numer i jakiego rodzaju dokument otrzymujesz.
- Wyrób: porównaj gatunek, postać materiału i odpowiednie wymiary z dokumentacją zakupu.
- Identyfikacja: porównaj numer wytopu lub inne oznaczenie używane w dostawie z dokumentami i oznaczeniem materiału.
- Wyniki: sprawdź, czy dostępne są uzgodnione wyniki i czy ich ocena uwzględnia właściwą specyfikację materiałową.
- Zakres dostawy: ustal, których pozycji i partii dotyczy świadectwo, zwłaszcza gdy materiał pochodzi z więcej niż jednej dostawy.
Jeśli dane się różnią lub numeru nie można odczytać, poproś o wyjaśnienie przed akceptacją. Samodzielne dopisywanie numeru wytopu na podstawie przypuszczenia nie tworzy wiarygodnej identyfikacji. Osoba odpowiedzialna za materiał powinna odtworzyć powiązanie na podstawie dostępnych zapisów albo wskazać, że nie da się tego zrobić.
Od numeru wytopu do gotowej części
Wyobraź sobie zamówienie ramy z profili i blach. Blacha dostarczona na warsztat ma oznaczenie wytopu, a odpowiadające jej świadectwo zawiera ten sam identyfikator. Z arkusza wycina się kilka płytek mocujących. Po cięciu oryginalne oznaczenie może pozostać tylko na części arkusza, dlatego warto wcześniej ustalić sposób przenoszenia identyfikacji na wycięte detale lub do ewidencji.
Przykładowy łańcuch informacji może wyglądać tak:
świadectwo materiału → numer wytopu i dostawa → oznaczenie arkusza → zapis cięcia → numery detali → rysunek lub wykaz części konstrukcji
Jest to schemat pomocniczy, a nie uniwersalny formularz wymagany dla każdego wyrobu. Identyfikacja może mieć postać fizycznych oznaczeń, zapisów produkcyjnych lub innego uzgodnionego systemu. Ważne, żeby dało się sprawdzić połączenie dokumentów i części w zakresie wymaganym dla Twojego zamówienia.
Przy większej liczbie dostaw ta sama pozycja rysunkowa może być wykonana z materiału pochodzącego z różnych wytopów. Uzgodnij wtedy poziom szczegółowości: czy informacje mają dotyczyć całej partii, określonych zestawów, czy pojedynczych elementów. Wymagania projektu i odbioru mogą być różne. Im wcześniej je określisz, tym łatwiej zaplanować oznaczanie i kompletowanie dokumentów.
Czego atest 3.1 nie potwierdza?
Świadectwo materiałowe opisuje materiał oraz wyniki kontroli, do których się odnosi. Samo nie potwierdza wymiarów wykonanej ramy, jakości wszystkich spoin ani prawidłowości montażu. O tych cechach mogą mówić osobne dokumenty, jeśli ich przygotowanie przewidziano w wymaganiach zlecenia.
Podobnie atest dla blachy nie jest automatycznie dokumentem dotyczącym materiału dodatkowego do spawania lub każdej innej części. Jeśli potrzebujesz informacji dla kilku rodzajów materiałów, określ to w wykazie. W szerszym ujęciu temat omawia artykuł o kontroli jakości w procesach spawalniczych.
O co zapytać przed złożeniem zamówienia?
Prześlij wykonawcy rysunek, wykaz materiałów oraz informację, do czego konstrukcja będzie używana. Dopisz, dla których pozycji oczekujesz świadectwa 3.1, jak szczegółowo chcesz identyfikować materiał oraz czy akceptujesz dokumenty elektroniczne. Zapytaj też, kto zestawi dokumenty przy dostawie i jak będą wyjaśniane rozbieżności.
Jeżeli materiał powierzysz samodzielnie, ustal sposób przekazania świadectwa i oznaczania części przed wysyłką. Gdy wymagania wynikają z projektu, przekaż ich właściwą wersję. Zasady odbioru całego pakietu dokumentów znajdziesz w poradniku o dokumentacji odbiorowej konstrukcji spawanej.
Co zrobić, gdy atest nie pasuje do oznaczenia?
Najpierw sprawdź, czy porównujesz właściwą pozycję dostawy i aktualną wersję dokumentu. Pomyłka może dotyczyć nazwy pliku, oznaczenia detalu albo przypisania świadectwa do innej partii. Zapisz konkretną rozbieżność i poproś dostawcę lub wykonawcę o jej wyjaśnienie na podstawie posiadanych zapisów.
Jeżeli powiązania nie da się potwierdzić, ustal dalsze postępowanie z osobą odpowiedzialną za wymagania materiałowe. Może to wymagać dodatkowej oceny albo wymiany materiału, zależnie od projektu i dostępnych dowodów. Samo podobieństwo oznaczeń nie wystarcza do rozstrzygnięcia. Zachowaj uzgodnioną odpowiedź razem z dokumentacją zamówienia, aby przy późniejszym odbiorze było wiadomo, jak rozwiązano problem.
Więcej o identyfikowalności materiału i mapie spoin przeczytasz w osobnym poradniku.
Planujesz konstrukcję stalową? Prześlij rysunek, listę materiałów i oczekiwany sposób ich identyfikacji wraz z wymaganiami dotyczącymi świadectw. Pozwoli to omówić zakres dokumentów dla konkretnego zlecenia.
